Cetus kebimbangan serius! Tahap kesejahteraan mental doktor pelatih! Tunjang sistem kesihatan negara!

Peristiwa tragis yang melibatkan kes bunuh diri seorang doktor pelatih di asrama Hospital Sultan Ismail Petra (HSIP), Kuala Krai di Gua Musang menimbulkan kebimbangan serius tentang tekanan emosi yang dihadapi doktor pelatih di hospital kerajaan. 

Kejadian ini perlu dilihat sebagai satu isyarat amaran bahawa sistem sokongan kepada doktor pelatih memerlukan penilaian semula secara menyeluruh.

MAPIM berpandangan bahawa isu ini tidak boleh dianggap sebagai kes terpencil. 

Tekanan kerja yang tinggi, tempoh kerja yang panjang, serta persekitaran latihan yang mencabar boleh memberi kesan besar kepada kesihatan mental doktor pelatih.

Realiti Tekanan Doktor Pelatih

Beberapa faktor utama yang sering dikaitkan dengan tekanan dalam kalangan doktor pelatih ialah:

1. Beban kerja yang tinggi 

Doktor pelatih sering terpaksa bekerja dalam tempoh yang panjang dengan tanggungjawab klinikal yang berat, terutama di hospital besar dan hospital rujukan.

2. Kekurangan doktor di hospital kerajaan 

Kekurangan tenaga doktor menyebabkan beban kerja terpaksa ditampung oleh doktor sedia ada termasuk doktor pelatih.

3. Tekanan dalam sistem latihan 

Proses penilaian yang ketat, budaya kerja yang keras dan hubungan hierarki dalam latihan perubatan boleh meningkatkan tekanan psikologi.

4. Sokongan psikososial yang terhad 

Ramai doktor pelatih tidak mempunyai ruang selamat untuk meluahkan tekanan atau mendapatkan bantuan psikologi secara profesional.

Statistik Doktor dan Doktor Pelatih 

Menurut data Kementerian Kesihatan Malaysia:

• Malaysia mempunyai lebih kurang 75,000 sehingga 80,000 doktor berdaftar.
• Lebih 60 peratus doktor bekerja dalam sektor awam.
• Setiap tahun sekitar 4,000 hingga 5,000 doktor pelatih ditempatkan di hospital kerajaan untuk menjalani latihan housemanship.

Walaupun jumlah doktor meningkat, pengagihan tidak seimbang menyebabkan banyak hospital menghadapi kekurangan doktor terutama di:

• hospital daerah
• jabatan kecemasan
• jabatan perubatan dan pembedahan utama

Ini menyebabkan tekanan kerja yang tinggi kepada doktor pelatih.

MAPIM mencadangkan beberapa pendekatan bagi menangani isu tekanan emosi doktor pelatih.

1. Kajian Nasional Mengenai Kesihatan Mental Doktor Pelatih 

Satu kajian nasional perlu dijalankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia untuk menilai:

• tahap tekanan kerja
• kadar burnout
• faktor risiko kesihatan mental
• kes bunuh diri dalam kalangan doktor.

Kajian ini penting untuk membentuk dasar yang lebih berkesan.

2. Penubuhan Unit Sokongan Psikologi Doktor 

Setiap hospital latihan perlu mempunyai:

• kaunselor klinikal psikologis
• talian sokongan rahsia

Doktor pelatih mesti mempunyai ruang selamat untuk mendapatkan bantuan tanpa stigma.

3. Semakan Sistem Kerja Doktor Pelatih 

KKM perlu menilai semula:

• tempoh syif kerja
• beban kerja jabatan
• jumlah doktor dalam setiap unit

Tujuannya ialah memastikan keseimbangan antara latihan dan kesejahteraan doktor.

4. Program Mentor Profesional 

Setiap doktor pelatih perlu mempunyai mentor klinikal yang bertanggungjawab memantau:

• perkembangan latihan
• kesejahteraan mental
• cabaran kerja

Pendekatan mentor boleh membantu mengurangkan tekanan.

5. Budaya Kerja Hospital yang Lebih Sejahtera 

Kementerian Kesihatan perlu menggalakkan budaya kerja yang:

• profesional
• menghormati junior
• bebas daripada buli atau tekanan tidak wajar

Persekitaran kerja yang sihat sangat penting dalam latihan perubatan.

Pendekatan Jangka Panjang 

Selain langkah segera, kerajaan juga perlu melihat isu ini secara lebih strategik.

Antaranya:

• menambah pengambilan doktor
• memperbaiki pengagihan doktor di hospital
• memperkukuh sistem latihan pakar
• memperbaiki keseimbangan kerja dan kehidupan doktor

Doktor adalah tulang belakang sistem kesihatan negara. Namun doktor juga manusia yang mempunyai batas emosi dan psikologi.

Apabila doktor pelatih menghadapi tekanan yang melampau tanpa sokongan yang mencukupi, ia boleh membawa kepada kesan yang tragis.

MAPIM menyeru agar semua pihak termasuk Kementerian Kesihatan, hospital latihan dan institusi pendidikan perubatan memberi perhatian serius terhadap kesejahteraan mental doktor pelatih.

Menjaga kesihatan mental doktor bermakna melindungi masa depan sistem kesihatan negara.

Mohd Azmi Abdul Hamid ialah Presiden Majlis Perundingan Pertubuhan Islam Malaysia (MAPIM)